Gần một năm sau bão Kalmaegi và trận lũ lịch sử cuối năm 2025, người nuôi tôm hùm ở Sông Cầu, Đắk Lắk, đang khôi phục lồng bè, gây dựng lại sinh kế nhưng vẫn đối mặt nguy cơ bão lớn và biến động môi trường nước.
- Thu nhập của nhà vật lý thiên tài Albert Einstein và cách Einstein sử dụng
- Cô gái Quảng Ninh cao 1,28m và hành trình tìm thấy hạnh phúc
- Cựu chiến binh Nguyễn Văn Khánh và hành trình sống tiếp sau lời tiên lượng của bác sĩ năm 1989
Dọc tuyến đường ven biển phường Xuân Đài, người dân tất bật đan lưới, kiểm tra lồng bè và chèo thúng ra biển chăm sóc tôm. Những chiếc lồng nuôi được gia cố, nối nhau trên mặt nước. Sau thiệt hại do bão lũ cuối năm 2025, hoạt động nuôi tôm hùm đang dần được khôi phục, nhưng người dân vẫn phải chuẩn bị phương án ứng phó khi thời tiết xấu.
Sông Cầu, trước đây thuộc tỉnh Phú Yên, là vùng nuôi tôm hùm lớn với hàng nghìn hộ dân sống dựa vào nghề này. Bão Kalmaegi trong các ngày 6-7/11/2025, tiếp đó là trận lũ từ ngày 19 đến 21/11, gây thiệt hại nặng cho vùng nuôi thủy sản. Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk, phường Sông Cầu có hơn 61ha ao hồ bị thiệt hại, xã Xuân Lộc có 230ha diện tích ao bị ảnh hưởng, còn xã Tuy An Nam có 0,57ha ao nuôi hư hại. Hệ thống lồng bè cũng chịu tổn thất lớn.
Ông Phan Văn Tỏ, 51 tuổi, ở phường Xuân Đài, đã có 26 năm làm nghề nuôi tôm hùm. Ông cho biết trận bão lũ năm ngoái khiến gia đình thiệt hại gần 400 triệu đồng, chủ yếu là tôm hùm và cá mú. Trước đó, gia đình đầu tư từ 3-3,5 tỉ đồng cho bè nuôi. Bão số 13 làm hư hỏng bè, cuốn mất hệ thống camera và khiến nhiều tôm nuôi chết. Sau thiên tai, gia đình ông đã kê khai thiệt hại với chính quyền địa phương.
Từ đầu năm 2026, gia đình ông Tỏ tự đầu tư khoảng 1,5 tỉ đồng để đóng lại lồng bè và mua con giống, bắt đầu vụ nuôi mới. Tuy nhiên, giá tôm giống tăng khiến chi phí đầu vào cao hơn. Theo ông Tỏ, tôm giống nhỏ bằng hạt gạo hiện có giá khoảng 40.000 đồng/con, trong khi năm 2025 ở mức 23.000-30.000 đồng/con. Với 100 ô lồng, tổng diện tích khoảng 2.500m², khoản đầu tư ban đầu trở thành áp lực đáng kể.
Lồng bè kết hợp nuôi hàu có trọng lượng lớn, không thể cẩu lên bờ. Khi có dự báo bão mạnh từ cấp 7-8 trở lên, ông Tỏ phải thuê tàu kéo bè vào vùng trảng để tránh trú. Chi phí thuê tàu và nhân công mỗi lần di chuyển khoảng 10 triệu đồng. Người nuôi phải chấp nhận khoản chi này để giảm nguy cơ mất trắng tài sản và đàn tôm khi bão đổ bộ.
Ngoài gió mạnh và sóng lớn, biến động môi trường nước cũng là mối lo thường trực. Mưa kéo dài có thể khiến lượng nước ngọt từ cửa sông Kỳ Lộ đổ ra vùng vịnh nuôi, làm thay đổi đột ngột độ mặn và điều kiện sống của tôm hùm. Nếu môi trường biến động mạnh, tôm có thể bị ảnh hưởng sức khỏe hoặc chết.
Ông Tỏ cũng cho rằng chất lượng môi trường đáy biển cần được quan tâm. Một số hộ nuôi vẫn có thói quen vứt bao bì thức ăn xuống biển. Rác chìm xuống đáy và phân hủy có thể làm suy giảm ô xy; khi thời tiết thay đổi hoặc biển động, các chất tích tụ bị khuấy lên, khiến chất lượng nước xấu đi và ảnh hưởng đến tôm nuôi.
Thực tế này cho thấy khôi phục sản xuất sau thiên tai không chỉ dừng ở việc đóng lại lồng bè và thả giống. Người nuôi còn phải tính toán thời điểm di chuyển bè, lựa chọn nơi trú tránh, theo dõi môi trường nước và xử lý chất thải trong quá trình nuôi. Tuy nhiên, khả năng tự ứng phó của từng hộ vẫn có giới hạn, nhất là khi bão lũ gây thiệt hại trên diện rộng
Tâm Thanh (tổng hợp)