Sạt lở bờ sông Lam tại Nghệ An tiếp tục diễn biến phức tạp, cuốn trôi đất vườn, làm sập công trình phụ và đe dọa nhà cửa của hàng trăm hộ dân. Chính quyền địa phương kiến nghị đầu tư kè chống sạt lở nhưng còn gặp khó khăn về kinh phí.
- Thu nhập của nhà vật lý thiên tài Albert Einstein và cách Einstein sử dụng
- Dứa có thể xuất hiện trong thực đơn của người tiểu đường
- Dòng lũ bùn bất ngờ tràn xuống hạ lưu sông Budhi Gandaki
Sau những đợt mưa lũ, nhiều khu vực ven sông Lam tại Nghệ An bị xói lở, khiến đất ở và đất sản xuất của người dân liên tục bị cuốn trôi. Có nơi, nhà dân chỉ còn cách mép sông vài mét. Những biện pháp tự gia cố như trồng tre, trồng cây lớn, xây tường bê tông hay đóng cọc sâu đều không ngăn được dòng nước tiếp tục khoét sâu vào bờ.
Tại xóm Cẩm Sơn 1, xã Nhân Hòa, sau những ngày mưa lớn giữa tháng 9, phần đất phía sau nhà ông Trần Quốc Tuấn bị nước cuốn xuống sông Lam. Công trình được gia đình xây dựng làm khu chăn nuôi cũng mất chân và đổ sập.
Chỉ tay về phía nơi sông Con đổ vào sông Lam, ông Tuấn cho rằng dòng nước từ thượng nguồn đổ về mạnh khiến bờ sông khu vực này bị xói lở nghiêm trọng hơn. Ông cho biết năm trước lũ lớn hơn nhưng mức độ sạt lở ít hơn năm nay. Dòng nước xói mạnh đã cuốn phần đất phía sau nhà xuống sông với diện tích lớn hơn.
Gia đình ông Tuấn đến sinh sống tại đây từ năm 1994. Thời điểm đó, bờ sông còn cách vị trí sạt lở hiện nay khoảng 25m. Qua mỗi mùa lũ, một phần đất lại bị cuốn đi. Gia đình từng trồng tre và nhiều loại cây lớn để giữ đất nhưng không thể chống chọi với dòng nước.
Hiện vết sạt lở vẫn có dấu hiệu mở rộng, khoảng cách từ mép sạt đến nhà ở ngày càng thu hẹp. Điều khiến gia đình ông lo ngại là nếu tiếp tục xuất hiện lũ lớn, đất có thể bị khoét sâu hơn, đe dọa an toàn căn nhà.
Ngay sát nhà ông Tuấn, công trình phụ phía sau nhà chị Võ Thị Phong cũng bị sạt lở nặng, một phần móng bị xói và có nguy cơ đổ sập. Chị Phong cho biết mỗi khi mưa lũ, gia đình thường mất ngủ vào ban đêm vì lo sạt lở. Dù đi làm ăn xa, các thành viên vẫn phải trở về kiểm tra tình hình nhà cửa.
Phần đất phía sau nhà chị Phong trước đây được sử dụng để trồng rau, cây ăn quả và chăn nuôi. Qua nhiều năm, dòng sông lấn dần, biến khu đất sản xuất thành lòng sông. Gia đình nuôi một con bò nhưng mỗi khi có mưa lớn lại phải đưa đi gửi vì lo đất sạt, nước cuốn trôi.
Theo người dân, khu vực này có 46 hộ đang sinh sống trong vùng bị ảnh hưởng bởi sạt lở. Nhiều gia đình đã mất phần lớn diện tích đất phía sau nhà. Một số hộ từng nghĩ đến việc di dời nhưng không có khả năng tự mua đất và xây dựng nhà mới. Người dân mong các cơ quan chức năng sớm đầu tư xây dựng bờ kè để giữ đất, bảo vệ nhà cửa.
Ông Trần Quốc Tuấn, nguyên Bí thư Đảng ủy xã Cẩm Sơn cũ, cho biết địa phương từng nhiều lần kiến nghị xây dựng kè chống sạt lở. Cơ quan chức năng của huyện cũ đã về khảo sát và lập phương án, nhưng đến nay công trình vẫn chưa được triển khai.
Sạt lở đe dọa hàng trăm hộ dân và tuyến quốc lộ 7
Cách xã Nhân Hòa khoảng 10km về phía thượng nguồn sông Lam, tình trạng sạt lở tại thôn Quyết Thành, xã Con Cuông cũng diễn biến nghiêm trọng. Theo ghi nhận, thời điểm khảo sát trời nắng, những ngày trước đó không có mưa lớn và mực nước sông Lam đang thấp, nhưng phần bãi bồi phía sau nhà dân vẫn tiếp tục sạt lở.
Người dân cho biết trong năm 2025 từng xảy ra lũ lớn nhưng mức độ sạt lở nhẹ hơn. Trong đợt mưa lũ đầu mùa vừa qua, dù lũ không lớn, dòng sông đã khoét sâu vào đất khoảng 7-8m. Nhiều căn nhà hiện chỉ còn cách mép sông 2-3m.
Bà Nguyễn Thị Bình, người dân thôn Quyết Thành, cho biết gia đình đã sinh sống tại đây gần 30 năm. Trước kia, sông còn cách xa nhà, nhưng hiện nay dòng chảy đã tiến sát khu dân cư. Mỗi khi mưa lũ, gia đình bà lo nước cuốn sập nhà.
Tình trạng sạt lở không chỉ xảy ra tại Quyết Thành mà còn xuất hiện dọc bờ sông qua xóm Chi Khê. Nhiều hộ dân mất dần đất ở và đất sản xuất khi dòng nước liên tục khoét sâu vào bờ. Phía sau nhà bà Lê Thị Tình, đất đai mỗi năm lại bị sông Lam lấn vào vài mét.
Gia đình bà Tình từng xây tường bê tông và đóng cọc sâu khoảng 5m để giữ đất, nhưng vẫn không ngăn được dòng nước. Trong đợt lũ vừa qua, ban đêm gia đình nghe tiếng động lớn, ra kiểm tra thì phát hiện một đoạn tường bê tông dài đã gãy đổ. Đất đai và hoa màu cũng bị nước cuốn trôi. Bà cho biết mỗi khi mưa xuống, nước dâng lên, cả gia đình lại thấp thỏm lo lắng.
Theo chính quyền xã Con Cuông, đoạn bờ sông Lam từ xóm Quyết Thành đến xóm Chi Khê dài hơn 1km đang bị sạt lở, ảnh hưởng trực tiếp đến 238 hộ dân. Không chỉ đất ở, nhiều diện tích đất sản xuất cũng đã bị cuốn trôi.
Ông Trần Anh Tuấn, Chủ tịch UBND xã Con Cuông, cho biết qua kiểm tra, khu vực này đang bị xói lở nghiêm trọng, đe dọa nhà cửa, đất đai của người dân và an toàn tuyến quốc lộ 7. Việc xây dựng kè chống sạt lở là yêu cầu cấp bách, nhưng nguồn lực địa phương hạn chế nên chưa thể triển khai ngay.
Trước mắt, xã tiếp tục theo dõi sát diễn biến sạt lở. Nếu vết sạt tiến sâu vào khu dân cư, chính quyền sẽ tổ chức di dời người dân đến nơi an toàn.
Để bảo vệ khu dân cư, xã Con Cuông đề xuất đầu tư xây dựng kè chống sạt lở dọc sông Lam, tại khu vực hạ lưu Nhà máy thủy điện Chi Khê, với chiều dài khoảng 7km. Trước mắt, địa phương kiến nghị ưu tiên đoạn sạt lở nặng nhất dài khoảng 1,2km, với kinh phí dự kiến khoảng 60 tỉ đồng. Các đoạn còn lại sẽ tiếp tục được khảo sát, đánh giá mức độ nguy hiểm để phân kỳ đầu tư phù hợp với khả năng cân đối nguồn vốn.
Tại xã Nhân Hòa, ông Đặng Đình Lục, Chủ tịch UBND xã, cho biết sạt lở bờ sông Lam đang diễn biến phức tạp trên chiều dài khoảng 1,5km, đe dọa hàng chục hộ dân. Trong đợt mưa lớn vừa qua, chính quyền địa phương đã chỉ đạo lực lượng xuống cơ sở hỗ trợ người dân, đồng thời yêu cầu các hộ chủ động di chuyển người và tài sản khi có nguy cơ mất an toàn.
Theo ông Lục, đoạn bờ sông dài khoảng 800m, nơi có nhà dân sinh sống, đang bị sạt lở nghiêm trọng nhất do nằm tại khu vực dòng chảy từ sông Con đổ ra sông Lam. Kinh phí dự kiến xây dựng kè đoạn này khoảng 100 tỉ đồng do lòng sông sâu. Ông cho biết người dân đã kiến nghị xây kè trong nhiều năm và địa phương mong tỉnh, Trung ương quan tâm bố trí nguồn lực để xử lý tình trạng sạt lở.
Lãnh đạo xã Nhân Hòa nhận định xây dựng kè đòi hỏi kinh phí lớn nhưng là giải pháp cần thiết để bảo vệ lâu dài khu dân cư và đất sản xuất. Nếu không được xử lý, sạt lở có thể tiếp tục mở rộng, đe dọa tuyến quốc lộ 7, hiện chỉ còn cách bờ sông khoảng 30-40m.
Những diễn biến tại Nhân Hòa và Con Cuông cho thấy sạt lở sông Lam đang gây thiệt hại trực tiếp đến đất đai, công trình phụ và sinh kế của người dân. Trong khi các hộ dân không thể tự gia cố bờ sông bằng những biện pháp hiện có, việc bố trí nguồn lực xây dựng kè và chủ động phương án di dời khi có nguy cơ mất an toàn là những vấn đề được đặt ra đối với chính quyền địa phương.
Tâm Thanh (tổng hợp)