Albert Einstein từng nhận 292 franc Thụy Sĩ mỗi tháng khi làm việc tại Sở Sáng chế ở Bern. Năm 1933, ông được bổ nhiệm làm giáo sư tại Mỹ với mức lương 15.000 USD mỗi năm.
- Sét đánh chết đàn heo 50 con ở Nghệ An, nông dân thiệt hại 300 triệu đồng
- Nguyễn Đức Anh hầu tòa trong vụ án đặc biệt nghiêm trọng
- Thua kèo TikTok, một phút làm liều có thể vướng vòng lao lý
Thuyết tương đối, phương trình E=mc² và những công trình làm thay đổi nền vật lý hiện đại đã đưa Albert Einstein trở thành một trong những nhà khoa học nổi tiếng nhất thế kỷ XX. Tuy nhiên, khi công bố nhiều nghiên cứu quan trọng, ông vẫn làm công việc xét bằng sáng chế với mức lương chỉ vài trăm franc mỗi tháng.
Năm 1902, Einstein làm việc tại Sở Sáng chế Thụy Sĩ ở Bern với vị trí chuyên viên kỹ thuật hạng ba, nhận lương 292 franc Thụy Sĩ mỗi tháng. Công việc mang lại nguồn thu nhập ổn định, đồng thời giúp ông có thời gian nghiên cứu vật lý ngoài giờ làm việc.
Tháng 4/1906, Einstein được thăng lên chuyên viên kỹ thuật hạng hai, với mức lương tăng lên 375 franc mỗi tháng. Những con số này được Cơ quan Sở hữu trí tuệ và Nhãn hiệu Đức (DPMA) công bố trong tư liệu về thời gian ông làm việc tại Sở Sáng chế Thụy Sĩ.
Năm 1905, khi vẫn làm công việc này, Einstein công bố hàng loạt nghiên cứu có ảnh hưởng lớn đến vật lý hiện đại, trong đó có các công trình về chuyển động Brown, hiệu ứng quang điện, thuyết tương đối hẹp và mối quan hệ giữa khối lượng với năng lượng.
Năm 1921, ông được trao giải Nobel Vật lý vì những đóng góp cho vật lý lý thuyết, đặc biệt là phát hiện định luật của hiệu ứng quang điện. Giải thưởng được trao vào năm 1922.
Khi danh tiếng ngày càng lớn, Einstein có thêm những cơ hội làm việc với mức thù lao cao. Năm 1931, Viện Công nghệ California (Caltech) mời ông đến làm việc trong thời gian ngắn, với đề nghị ban đầu lên tới 20.000 USD cho 10 tuần. Tuy nhiên, sau quá trình thương lượng, ông đồng ý nhận 7.000 USD cho chuyến làm việc này. Theo tư liệu của Caltech, Einstein còn có các đợt làm việc tại viện vào năm 1932 và 1933.
Năm 1933, Einstein rời châu Âu và đến Mỹ trong bối cảnh Đức Quốc xã lên nắm quyền. Ông được bổ nhiệm làm giáo sư Vật lý lý thuyết tại Viện Nghiên cứu Cao cấp (IAS) ở Princeton, bang New Jersey, từ ngày 1/10/1933, với mức lương 15.000 USD mỗi năm.
Hồ sơ của IAS cho biết theo thỏa thuận, Einstein đóng góp 5% tiền lương vào quỹ bảo hiểm và niên kim, còn viện đóng góp một khoản tương ứng. Nếu ông nghỉ hưu ở tuổi 65, khoản trợ cấp hằng năm sẽ là 8.000 USD. Trong trường hợp vợ ông, Elsa Einstein, sống lâu hơn chồng, bà sẽ nhận 5.000 USD mỗi năm. Viện cũng cam kết chi trả chi phí đưa hai vợ chồng sang Mỹ.
Mức lương cho thấy vị thế của Einstein trong giới khoa học thời kỳ đó. Tuy nhiên, theo tư liệu lịch sử của IAS, tiền bạc không phải ưu tiên hàng đầu khi ông cân nhắc lời mời đến Princeton. Trong quá trình trao đổi với Abraham Flexner, giám đốc đầu tiên của viện, Einstein quan tâm đến điều kiện làm việc và cộng sự, trong đó có vị trí dành cho Walther Mayer, nhà toán học người Do Thái từng hợp tác với ông.
Ngoài tiền lương, Einstein còn nhận khoản thưởng Nobel trị giá 121.573 krona Thụy Điển, theo Quỹ Nobel. Đây là khoản tiền trao một lần cho người đoạt giải, không phải thu nhập hằng năm.
Danh tiếng đem lại cho Einstein nhiều cơ hội kiếm tiền ngoài lương giáo sư. Tuy nhiên, không phải nguồn thu nào cũng còn đủ chứng từ để xác định chính xác tổng thu nhập của ông.
Theo The New Yorker, Einstein từng nhận nhiều lời mời quảng cáo sản phẩm như kem đánh răng, thuốc trị mụn và thuốc lá, nhưng đều từ chối vì cho rằng việc đó là sự “tha hóa”.
Một câu chuyện khác được nhắc đến là việc Einstein từng dùng tấm séc trị giá 1.500 USD của Quỹ Rockefeller để đánh dấu trang sách, sau đó làm thất lạc cuốn sách và không nhớ tấm séc ở đâu. Khoản tiền cuối cùng được dùng để trả lương cho một trợ lý của ông.
Theo tạp chí Time, dù có thu nhập cao, Einstein không sở hữu ô tô, thường mặc quần áo đơn giản và chủ yếu ở những khách sạn giá rẻ khi đi công tác. Sau khi nhận giải Nobel Vật lý, ông dành tiền thưởng cho hoạt động từ thiện. Đến năm 1927, tạp chí ghi nhận ông hỗ trợ khoảng 150 gia đình nghèo ở Berlin.
Albert Einstein (1879-1955) là nhà vật lý sinh ra tại Đức, sau này mang quốc tịch Thụy Sĩ và Mỹ. Ngoài nghiên cứu khoa học, ông còn viết nhiều tác phẩm phổ biến kiến thức, tham gia hoạt động xã hội và lên tiếng về những vấn đề lớn của thời đại. Ông qua đời tại Princeton, Mỹ, năm 1955, ở tuổi 76.
Tâm Thanh (tổng hợp)