Yêu cầu kiểm soát “lạm phát điểm số” của Bộ GD-ĐT đặt ra vấn đề về cách các trường đại học đo lường năng lực người học, khi việc có mặt và qua môn chưa chắc đồng nghĩa với tiếp thu kiến thức.

Trong một số lớp học, sinh viên vẫn đến giảng đường nhưng không chú ý nghe giảng, còn mục tiêu học tập được thu hẹp thành việc hoàn thành học phần. Các biểu hiện này cho thấy cần xem xét cả quá trình học lẫn cách đánh giá kết quả.

Chuẩn đầu ra quyết định chất lượng đánh giá

Tại một trường đại học ở Đồng Nai, một buổi học chiều bắt đầu lúc 13 giờ nhưng lớp chỉ có lác đác sinh viên, dù giảng viên đã đến trước đó 20 phút. Gần một giờ sau, lớp mới đông hơn. Trong khoảng 40 sinh viên, chỉ một nhóm tập trung nghe giảng; số khác lướt mạng, làm việc riêng hoặc ngủ gục.

TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ GD-ĐT, nhận định tình trạng sinh viên có mặt để điểm danh thay vì học tập là điều đáng lo. PGS-TS Đỗ Văn Dũng, nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm kỹ thuật TP.HCM, cũng ghi nhận thực trạng một bộ phận sinh viên không tham gia thực chất vào giờ học.

Theo giảng viên T. dạy ngành lịch sử tại TP.HCM, việc đến lớp nhưng thiếu tập trung làm cho chất lượng học tập không tương xứng với công sức bỏ ra. Tuy nhiên, TS Cam Anh Tuấn, Trưởng khoa Lưu trữ học và quản trị văn phòng, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia Hà Nội, lưu ý không nên quy hiện tượng này cho toàn bộ sinh viên. Nguyên nhân có thể nằm ở việc chưa phù hợp với ngành học, thiếu động lực hoặc chưa thích nghi với phương pháp tự học ở bậc đại học.

Khi được hỏi về mục tiêu học các môn, đặc biệt là môn đại cương, một số sinh viên trả lời: “Chỉ cần qua môn là được!”. TS Hoàng Ngọc Vinh cho rằng cách nghĩ này đáng ngại vì người học không còn đặt trọng tâm vào những gì mình hiểu và có thể làm được.

PGS-TS Đỗ Văn Dũng phân tích điểm số có thể phản ánh khả năng ghi nhớ ngắn hạn và mức độ hoàn thành yêu cầu hành chính của môn học, nhưng chưa chắc đo được năng lực giải quyết vấn đề, thiết kế hay biện luận trong điều kiện thực tế. Khi những yếu tố khác nhau được gộp thành một con số, mục tiêu qua môn dễ trở thành lựa chọn ưu tiên của sinh viên.

TS Cam Anh Tuấn bổ sung rằng cách nhìn nhận kiến thức lý luận và kiến thức ứng dụng cũng ảnh hưởng đến đánh giá. Nếu chuẩn đầu ra thấp, bài kiểm tra có thể thiên về học thuộc; nếu yêu cầu cao hơn, người học cần thể hiện năng lực phân tích, sáng tạo và vận dụng.

Vì vậy, kiểm soát điểm số không đơn thuần là điều chỉnh kết quả trên bảng điểm. Vấn đề cốt lõi là bảo đảm cách kiểm tra phù hợp với chuẩn đầu ra và đủ sức phản ánh năng lực thực chất của từng sinh viên.

Phạm Mai (tổng hơp)