Giá gạo thơm và gạo nếp xuất khẩu của Việt Nam tăng 30-40 USD/tấn trong hơn hai tuần, trong khi nông dân không còn lúa để bán và thị phần tại Philippines tiếp tục thu hẹp.

Đến ngày 19/10, Hiệp hội Lương thực Việt Nam ghi nhận gạo thơm 5% tấm giao dịch ở mức 470-475 USD/tấn, tăng 5 USD so với đầu tuần; gạo Jasmine đạt 518-522 USD/tấn. Diễn biến này xuất hiện sau nhiều tháng thị trường trầm lắng, nhưng mức giá tăng chưa đủ để khẳng định vị thế cạnh tranh của gạo Việt đã được cải thiện.

Chỉ trong hơn hai tuần, giá gạo thơm ĐT8 xuất khẩu tăng 30-40 USD/tấn, lên 480-490 USD/tấn; gạo nếp tăng 30 USD, đạt 440 USD/tấn. Giá lúa trong nước cũng tăng trung bình khoảng 1.000 đồng/kg. Ông Nguyễn Vĩnh Trọng, Giám đốc Công ty TNHH Việt Hưng (Đồng Tháp), cho biết các khách hàng truyền thống từ Philippines, Trung Quốc và châu Phi đã quay lại mua hàng, giúp hoạt động giao dịch sôi động hơn sau thời gian dài ảm đạm.

Giá tăng nhờ kỳ vọng nhu cầu phục hồi

Trong tháng 9, giá gạo Việt có thời điểm đi ngang quanh 440-445 USD/tấn. Bức tranh xuất khẩu cũng chưa thuận lợi: 9 tháng đầu năm, cả nước xuất khẩu 6,36 triệu tấn gạo, giảm 6,7% về lượng so với cùng kỳ năm 2025, phản ánh nhu cầu thế giới suy yếu.

Động lực mới đến từ khả năng Philippines khởi động lại các đợt mua gạo từ tháng 11. Là thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam, động thái này được giới kinh doanh xem là yếu tố quan trọng thúc đẩy giá. Cùng thời điểm, Trung Quốc tăng mua gạo nếp để chuẩn bị dự trữ cho Tết Nguyên đán, đồng thời duy trì nhu cầu gạo tấm phẩm cấp thấp phục vụ thức ăn chăn nuôi.

Xu hướng tăng không chỉ xuất hiện tại Việt Nam. Giá gạo Ấn Độ đã chạm đỉnh hơn một năm, trong khi gạo Thái Lan lên mức cao nhất trong nhiều tuần. Tuy nhiên, diễn biến giá tại các nước xuất khẩu chưa phản ánh đầy đủ khả năng tiêu thụ thực tế của từng thị trường.

Nguồn cung trong nước đang là yếu tố hạn chế khả năng chuyển biến giá thành giao dịch. Đồng bằng sông Cửu Long hiện không có địa phương nào thu hoạch lúa, do đó nông dân không còn hàng để bán dù giá tăng. Mức giá cao trong giai đoạn giáp vụ vì thế phản ánh đáng kể kỳ vọng khan hiếm nguồn cung, chứ chưa đồng nghĩa lượng giao dịch thực tế tăng tương ứng.

Thị phần tại Philippines giảm còn 67%

Giá xuất khẩu đi lên cũng không có nghĩa Việt Nam đang mở rộng lợi thế cạnh tranh. Theo số liệu Bộ Nông nghiệp Philippines công bố, trong 9 tháng đầu năm, nước này nhập khẩu 4,07 triệu tấn gạo, tăng 24% so với cùng kỳ năm 2025. Việt Nam vẫn là nhà cung cấp lớn nhất với 2,73 triệu tấn, nhưng thị phần giảm còn 67% khi Philippines tăng mua từ các nguồn khác.

Trong cùng kỳ, Philippines nhập gần 553.000 tấn gạo từ Thái Lan, gấp ba lần năm 2025; gần 420.000 tấn từ Myanmar, gần 217.000 tấn từ Pakistan và 127.000 tấn từ Campuchia. Những con số này cho thấy nhu cầu nhập khẩu của Philippines tăng, nhưng nguồn cung được phân bổ đa dạng hơn, khiến tỷ trọng của Việt Nam giảm.

Ông Nguyễn Văn Thành, Giám đốc Công ty TNHH SXTM Phước Thành IV (Vĩnh Long), nhận định giá lúa đang lên không chỉ vì cầu cao mà còn vì “nguồn cung trong nước hạn chế do đang giai đoạn giáp vụ. Hiện tại, ĐBSCL không có nơi nào thu hoạch nên dù giá cao đến khoảng 7.000 đồng/kg nhưng nông dân không có lúa để bán”.

Vũ Quyến (tổng hợp).