Kịch bản biến đổi khí hậu năm 2025 dự báo mực nước biển tại vùng biển Việt Nam có thể dâng cao nhất khoảng 82 cm vào năm 2100. Với kịch bản cao, khoảng 18,44% diện tích Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) có nguy cơ ngập.

Theo kịch bản biến đổi khí hậu năm 2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nhiệt độ trung bình năm được dự báo tăng trong tất cả các kịch bản. Nắng nóng và các hiện tượng mưa cực đoan cũng có xu hướng gia tăng.

Tại một số khu vực, số ngày có nhiệt độ từ 35°C trở lên có thể tăng mạnh khi mức nóng lên toàn cầu đạt 3–4°C. Lượng mưa lớn nhất trong một ngày và năm ngày liên tiếp được dự báo tăng, làm gia tăng áp lực đối với hệ thống thoát nước, hạ tầng đô thị và sản xuất.

Đáng chú ý, mực nước biển dâng trung bình tại vùng biển Việt Nam đến năm 2100 được dự báo khoảng 61,9 cm, với mức cao nhất khoảng 82 cm. Theo kịch bản cao, tỷ lệ diện tích ĐBSCL có nguy cơ ngập vào cuối thế kỷ này là khoảng 18,44%. Cà Mau được xác định là địa phương có tỷ lệ diện tích có nguy cơ ngập lớn nhất, khoảng 32,44%; tiếp đến là An Giang, khoảng 29,13%, tập trung tại khu vực tỉnh Kiên Giang trước đây.

Các chuyên gia lưu ý, bản đồ ngập trong kịch bản năm 2025 thể hiện kết quả ngập tĩnh do nước biển dâng, chưa tính đến những yếu tố như sụt lún đất, thay đổi đường bờ, thủy triều, nước dâng do bão và các công trình bảo vệ bờ.

Vì vậy, kết quả cần được sử dụng để nhận diện khu vực có nguy cơ, không nên dùng độc lập làm căn cứ thiết kế công trình cụ thể. PGS-TS Lê Anh Tuấn, chuyên gia biến đổi khí hậu tại Đại học Cần Thơ, cho rằng các kịch bản là cơ sở tham khảo cho quá trình thích ứng dài hạn, nhưng cần thận trọng khi sử dụng những con số dự báo cho nhiều thập niên tới.

Theo ông Lê Anh Tuấn, mỗi khu vực có hệ sinh thái riêng, cây trồng và vật nuôi cũng có đặc tính khác nhau nên cần giải pháp thích ứng phù hợp. Việc phát triển giống lúa chịu mặn là một ví dụ đã phát huy hiệu quả trong những năm qua.

Thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện, chuyên gia sinh thái học ĐBSCL, nhấn mạnh hướng thích ứng thuận thiên theo tinh thần Nghị quyết 120 năm 2017 của Chính phủ. Theo đó, quy hoạch cần dựa trên đặc điểm từng vùng sinh thái, phát huy lợi thế sản xuất: nơi phù hợp trồng lúa tiếp tục phát triển lúa, vùng cây ăn quả tập trung vào cây ăn quả, còn khu vực ven biển có thể kết hợp phục hồi rừng với nuôi trồng thủy sản.

Những dự báo về nước biển dâng và nguy cơ ngập cho thấy ĐBSCL cần chủ động đánh giá rủi ro, điều chỉnh quy hoạch và tổ chức sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên. Trách nhiệm đặt ra đối với các địa phương là sử dụng kịch bản khí hậu làm cơ sở xây dựng phương án thích ứng, đồng thời tránh áp dụng một giải pháp chung cho mọi khu vực. Cách tiếp cận dựa trên đặc điểm sinh thái sẽ góp phần giảm thiểu thiệt hại và nâng cao khả năng chống chịu của vùng trước biến đổi khí hậu.

Tâm Thanh (tổng hợp)