Điện Kremlin tuyên bố thỏa thuận an ninh Mỹ – Đan Mạch – Greenland là việc của các bên liên quan, còn hợp tác Nga – Mỹ tại Bắc Cực hiện chưa được đặt lên bàn nghị sự.

Phát biểu được đưa ra ngày 22/9, cùng ngày Tổng thống Mỹ Donald Trump, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen ký thỏa thuận an ninh ba bên bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với báo giới rằng Mỹ và các nước Bắc Cực khác hiện đang từ chối hợp tác với Nga, và nhấn mạnh: “vấn đề hợp tác tại Bắc Cực chưa nằm trong chương trình nghị sự”.

Thỏa thuận vừa ký cho phép Mỹ mở rộng đáng kể hiện diện quân sự tại Greenland. Bên cạnh căn cứ không gian Pituffik, Washington dự kiến khôi phục căn cứ không quân Narsarsuaq thời Chiến tranh Lạnh – nơi hiện chỉ còn vài chục cư dân – và lập cơ sở mới tại Mestersvig, khu vực đội tuần tra chó kéo xe Sirius của Đan Mạch đang sử dụng. Đây là đợt mở rộng quân sự lớn nhất của Mỹ tại đảo kể từ Chiến tranh Lạnh, thời điểm Mỹ từng duy trì 17 căn cứ với hơn 10.000 quân nhân.

Căng thẳng quanh Greenland kéo dài từ đầu năm 2025, sau khi ông Trump nhiều lần không loại trừ khả năng dùng vũ lực hoặc sức ép kinh tế để giành quyền kiểm soát đảo, làm rạn nứt quan hệ trong NATO và châm ngòi làn sóng biểu tình “Hands off Greenland” lớn nhất lịch sử Greenland vào tháng 1/2026. Tại lễ ký, ông Trump gọi thỏa thuận là “điều tuyệt vời cho châu Âu, cho nước Mỹ và cho tất cả mọi người”, trong khi Thủ hiến Nielsen nói thỏa thuận “tính đến người dân Greenland, quyền lợi và sinh kế của chúng tôi”.

Thỏa thuận không có thời hạn kết thúc và vẫn hiệu lực nếu Greenland trở nên độc lập trong tương lai, song giới chức Đan Mạch và Greenland khẳng định không có việc chuyển giao chủ quyền. Nội dung thỏa thuận cấm quốc gia ngoài NATO đặt căn cứ quân sự tại Greenland nếu thiếu sự đồng thuận của cả ba bên, đồng thời siết sàng lọc đầu tư từ các nước ngoài NATO và EU – động thái được cho là nhắm tới Nga và Trung Quốc.

Nga hiện có hạm đội hải quân tại Bắc Cực gồm các tàu ngầm mang vũ khí hạt nhân, và đang phát triển tuyến vận tải biển qua khu vực để kết nối với châu Á. Mátxcơva nhiều lần gọi các cuộc tập trận của NATO tại Bắc Cực là “mang tính khiêu khích”. Trung Quốc gần đây cũng tăng hoạt động tại khu vực giàu tài nguyên này, chủ yếu qua hợp tác với Nga.

Câu trả lời ngắn gọn của Mátxcơva có lẽ đang che giấu một phép tính dài hơi hơn nhiều.

Phạm Mai (tổng hơp)