Trung Quốc và Nga đang đẩy mạnh hợp tác với các nước Mỹ Latinh và vùng Caribbean, gia tăng sức ép cạnh tranh chiến lược với Mỹ tại khu vực Washington xem là địa bàn có lợi ích quan trọng.

Từ khi Tổng thống Donald Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai vào tháng 1.2025, Mỹ tiếp tục củng cố vị thế tại Tây bán cầu, đặc biệt là khu vực Mỹ Latinh và Caribbean (LAC). Tuy nhiên, các bước đi của Washington diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh và Moscow cũng mở rộng quan hệ với khu vực này.

Trung Quốc triển khai chiến lược thông qua hợp tác kinh tế, thương mại và giao lưu xã hội. Ngày 13.10, kênh CGTV đưa tin Hiệp hội Ngoại giao công chúng Trung Quốc tổ chức sự kiện kỷ niệm một năm Sáng kiến Quản trị toàn cầu tại Bắc Kinh, với sự tham gia của các nhà ngoại giao, học giả và những người sáng tạo nội dung trẻ tuổi.

Bắc Kinh thúc đẩy quan hệ với LAC thông qua năm chương trình về đoàn kết, phát triển, văn minh, hòa bình và kết nối nhân dân. Trong tài liệu chính sách công bố cuối năm 2025, Trung Quốc xác định hợp tác kinh tế, thương mại là nền tảng quan trọng, đồng thời mở rộng chương trình nghị sự sang tài chính, năng lượng, cơ sở hạ tầng, nông nghiệp, an ninh lương thực, khoa học và công nghệ.

Nga lựa chọn cách tiếp cận kết hợp các quan hệ có từ thời Liên Xô với hợp tác chính trị, quân sự và kinh tế. Nghiên cứu do RAND Corporation công bố tháng 9 cho biết Moscow coi LAC là một địa bàn để thúc đẩy vai trò của nhóm các nước phương Nam, giảm ảnh hưởng của Mỹ và duy trì các liên kết kinh tế trước sức ép trừng phạt của phương Tây.

Từ năm 2022, Nga tăng cường hợp tác với Cuba, Nicaragua và Venezuela, trong đó có lĩnh vực an ninh, quân sự, năng lượng và phân bón. Những hoạt động này cho thấy Moscow không chỉ tìm kiếm quan hệ ngoại giao mà còn muốn duy trì các lợi ích thiết thực trong khu vực.

Khả năng phối hợp giữa Nga và Trung Quốc được chuyên gia Henry Ziemer thuộc Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ) đề cập. Hai nước có thể tận dụng lợi thế bổ sung cho nhau trong các lĩnh vực kinh tế, dù mức độ hợp tác cụ thể còn phụ thuộc từng dự án và lợi ích quốc gia.

Bolivia là một ví dụ. Cựu Tổng thống Luis Arce đã ký các thỏa thuận với nhà sản xuất pin Trung Quốc CATL và Tập đoàn Uranium One của Nga về khai thác lithium. Đây là nguồn tài nguyên quan trọng đối với ngành pin và quá trình chuyển đổi năng lượng.

Hai nước cũng có lợi ích chung trong việc giảm phụ thuộc vào đồng USD. Trung Quốc cung cấp các khoản hoán đổi tiền tệ trị giá hàng tỉ USD cho Argentina, đồng thời thúc đẩy sử dụng nhân dân tệ trong giao dịch thương mại với các đối tác Mỹ Latinh. Tại Nicaragua, quan hệ với Bắc Kinh và Moscow tiếp tục được củng cố, trong đó có việc trao quyền khai thác các vùng đất rộng lớn cho doanh nghiệp Trung Quốc.

Với Nga và Trung Quốc, mở rộng hiện diện tại LAC vừa phục vụ mục tiêu kinh tế, vừa tạo thêm không gian cạnh tranh với Washington. Đối với Mỹ, thách thức không chỉ nằm ở từng thỏa thuận riêng lẻ mà còn ở khả năng hai đối thủ gia tăng ảnh hưởng ngay tại khu vực có ý nghĩa chiến lược đối với mình.

Phạm Mai (tổng hơp)