Hà Nội ban hành danh mục 18 loài cây cấm trồng trên đường phố và nơi công cộng, trong khi nhiều loài đã tồn tại lâu năm, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn và ảnh hưởng vệ sinh đô thị.

Nhiều cây trứng cá, dâu da, dướng, trúc đào, bông gòn và cao su vẫn xuất hiện trên các tuyến phố, tại công viên, khu dân cư và những khu đất trống ở Hà Nội. Đây là những loài thuộc danh mục 18 cây cấm trồng vừa được UBND TP Hà Nội ban hành.

Thực tế, một số cây đã được trồng từ nhiều năm trước, trong khi những cây khác mọc tự nhiên trên các bãi đất trống, vỉa hè mà không được chăm sóc, cắt tỉa thường xuyên. Cành lá phát triển um tùm, lấn ra lối đi, ảnh hưởng đến việc lưu thông và cảnh quan đô thị.

Cây trứng cá mọc tự nhiên tại nhiều bãi đất trống và vỉa hè. Tán cây thấp, cành lá vươn ra đường; vào mùa quả chín, quả rụng xuống vỉa hè và lòng đường, gây mất vệ sinh. Cây dâu da được trồng tại một số khu vực nội đô, trong đó có đường Ngụy Như Kon Tum, phường Thanh Xuân, cùng các khu dân cư và khu tập thể cũ. Loài này có cành giòn, dễ gãy; quả chín rụng cũng làm phát sinh rác thải.

Cây dướng mọc um tùm tại các khu đất trống ven đường Nguyễn Chánh, đường Phạm Hùng và đại lộ Thăng Long. Đây là loài cây xâm thực, có rễ nông, cành giòn, dễ gãy đổ khi mưa bão. Do mọc tự nhiên và thiếu chăm sóc, cây có thể lan sát vỉa hè, tạo thành bụi rậm, cành lá sà thấp gây cản trở người đi bộ.

Trúc đào được trồng xen với các loại cây, hoa cảnh tại một số công viên, cơ quan và dọc các tuyến đường như Đào Tấn, Lê Quang Đạo, đại lộ Thăng Long. Trên phố Trần Nhật Duật, phường Hoàn Kiếm, những khóm trúc đào được bố trí cùng nhiều loài hoa bên dưới hàng bàng Đài Loan. Tuy có hoa đẹp, trúc đào chứa độc tố ở nhiều bộ phận, đặc biệt là lá và thân. Một số hợp chất trong cây được nghiên cứu, ứng dụng trong y học, nhưng độc tính cao đòi hỏi phải kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng.

Cây bông gòn cao khoảng 20 m trên phố Ô Quan Chưởng, phường Hoàn Kiếm. Loài cây này có cành nhánh giòn, khả năng chịu gió kém, dễ gãy ngang thân. Khi quả chín, vỏ quả nứt để lộ các sợi bông bên trong, sau đó phát tán theo gió và rơi xuống đường phố, gây ảnh hưởng vệ sinh môi trường.

Cây cao su hiện được trồng quanh tượng đài bác sĩ Alexandre Yersin trong khuôn viên Đại học Y Hà Nội, phường Kim Liên. Năm 1897, bác sĩ Yersin đưa cây cao su vào trồng thử nghiệm thành công tại Khánh Hòa, đặt nền móng cho ngành công nghiệp cao su Việt Nam. Tuy nhiên, cây không phù hợp với khí hậu miền Bắc do cành nhánh giòn, dễ gãy.

Danh mục 18 loài cây cấm trồng tại Hà Nội còn có bã đậu (vông đồng), bồ hòn, bồ kết, cô ca cảnh, lòng mức, mã tiền, me keo, ô đầu (củ gấu tàu), xiro, sưng Nam Bộ (sơn lu), tỏi độc và thông thiên, bên cạnh cao su, bông gòn, dướng, trúc đào, trứng cá và dâu da. Các loài này được đưa vào danh mục do những đặc điểm có thể gây mất an toàn, như chứa độc tố, có gai, cành dễ gãy hoặc ảnh hưởng đến vệ sinh môi trường.

Để xử lý những cây hiện hữu thuộc diện cấm trồng hoặc không còn phù hợp với điều kiện đô thị, Hà Nội xác định sẽ rà soát, phân loại và thay thế theo từng giai đoạn. Trong 1-2 năm, thành phố ưu tiên thay các cây sâu bệnh, rỗng ruột, nghiêng; những cây xà cừ già, muồng cổ thụ rỗng ruột và phượng yếu trong trường học cũng thuộc nhóm cần được ưu tiên xử lý.

Nhóm cây dự kiến thay thế trong trung hạn, từ 3-7 năm, gồm cây phát triển kém, rễ nổi phá vỉa hè, cây không đúng chủng loại theo quy hoạch tuyến phố và những nơi trồng hoa sữa với mật độ cao gây ảnh hưởng đến cư dân.

Thành phố đặt nguyên tắc trồng cây mới trước, chặt cây cũ sau, bố trí cây non từ 2-3 năm tuổi xen kẽ tại các khoảng trống để bảo đảm cây mới có thời gian phát triển trước khi loại bỏ cây cũ. Việc thay thế không thực hiện đồng loạt, đồng thời tránh trồng các loài có bộ rễ ảnh hưởng đến hệ thống kỹ thuật bên dưới vỉa hè.

 Tâm Thanh (tổng hợp)