Tám tỷ phú USD Việt Nam đang gắn với nhiều lĩnh vực kinh tế quan trọng, song chặng đường tiếp theo đòi hỏi các tập đoàn chuyển nguồn lực tích lũy thành công nghệ, sản phẩm và năng lực cạnh tranh quốc tế.

Những mục tiêu từng gây tranh luận đã tạo động lực cho sự phát triển của nhiều doanh nghiệp tư nhân trong hơn một thập kỷ qua. Tuy nhiên, kết quả tại thị trường nội địa mới là bước khởi đầu, chưa thể thay thế các tiêu chí về năng suất, công nghệ và vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Ông Phạm Nhật Vượng từng chia sẻ mong muốn Hà Nội và TP.HCM có những tuyến phố sầm uất như Hồng Kông (Trung Quốc) hay Singapore. Vingroup và Vinhomes phát triển nhiều khu đô thị lớn, trong đó có Riverside, Ocean Park, Smart City và Grand Park, tích hợp nhà ở với thương mại, dịch vụ và tiện ích.

Từ bất động sản, ông Vượng mở rộng sang sản xuất ô tô. VinFast được khởi công tổ hợp tại Hải Phòng năm 2017 với mục tiêu đưa thương hiệu ô tô Việt ra thị trường quốc tế, sau đó chuyển sang xe điện và đầu tư cơ sở sản xuất tại Ấn Độ, Indonesia. Dù vậy, hiệu quả kinh doanh và sức ép cạnh tranh vẫn là những thách thức đáng kể.

Bà Nguyễn Thị Phương Thảo phát triển Vietjet theo định hướng mở rộng cơ hội đi máy bay cho nhiều người. Hãng khai thác thương mại từ năm 2011, mở rộng đường bay trong nước và quốc tế, đồng thời phát triển đội tàu bay. Trong công nghiệp, Hòa Phát của ông Trần Đình Long xây dựng các khu liên hợp thép lớn tại Dung Quất, dẫn đầu thị trường thép xây dựng trong nước và hướng tới sản phẩm có yêu cầu kỹ thuật cao hơn, gồm thép đường ray.

Ở lĩnh vực tiêu dùng, Masan của ông Nguyễn Đăng Quang mở rộng từ thực phẩm, gia vị sang hệ thống bán lẻ. Techcombank và VPBank, do các tỷ phú Hồ Hùng Anh và Ngô Chí Dũng gây dựng, đóng vai trò trong cung ứng vốn và dịch vụ tài chính. Bà Phạm Thu Hương và bà Phạm Thúy Hằng cũng thuộc nhóm tám tỷ phú USD Việt Nam.

Tính đến ngày 11/10/2026, tài sản ông Phạm Nhật Vượng đạt 35,2 tỷ USD, xếp thứ 66 thế giới. Bà Phạm Thu Hương sở hữu 4 tỷ USD, còn bà Phạm Thúy Hằng có 2,8 tỷ USD. Cuối tháng 6/2026, tổng tài sản Vingroup vượt 1,3 triệu tỷ đồng, Hòa Phát gần 279.000 tỷ đồng và Techcombank gần 1,3 triệu tỷ đồng.

Những con số này cho thấy quy mô nguồn lực doanh nghiệp, nhưng không phản ánh đầy đủ sức cạnh tranh toàn cầu. VinFast đối mặt với các hãng xe điện có lợi thế về công nghệ và chuỗi cung ứng; Hòa Phát cần nâng chất lượng sản phẩm và khả năng tham gia các phân khúc giá trị cao. FPT đã mở rộng sang AI, chuyển đổi số và những hoạt động ban đầu về bán dẫn, song doanh nghiệp Việt vẫn thiếu vị thế ở nhiều khâu công nghệ cốt lõi.

AI, điện toán đám mây, bán dẫn, robot, năng lượng xanh và vật liệu tiên tiến sẽ đặt ra yêu cầu đầu tư lớn, nghiên cứu lâu dài và nhân lực chuyên môn cao. Vingroup quan tâm đến công nghiệp, pin, năng lượng và robot; FPT theo đuổi AI, bán dẫn và hạ tầng số; Hòa Phát tìm cách nâng cấp sản xuất. Ngân hàng đẩy mạnh số hóa, trong khi Masan có thể tận dụng công nghệ để tối ưu bán lẻ và chuỗi cung ứng.

Vốn lớn không bảo đảm thành công nếu doanh nghiệp lựa chọn sai hướng hoặc mở rộng thiếu kỷ luật. Các tập đoàn cần cân đối dòng tiền, xây dựng năng lực nghiên cứu và ưu tiên hiệu quả bền vững. Chính sách về hạ tầng, nhân lực, sở hữu trí tuệ và cạnh tranh bình đẳng cũng có vai trò hỗ trợ.

Kinh nghiệm Hàn Quốc cho thấy sức mạnh của tập đoàn lớn phát huy lâu dài khi đi cùng xuất khẩu, năng suất, đổi mới công nghệ và mạng lưới doanh nghiệp phụ trợ. Với Việt Nam, thành công cuối cùng không chỉ nằm ở tài sản người sáng lập, mà ở khả năng tạo sản phẩm có sức cạnh tranh, nâng giá trị trong nước và mở rộng cơ hội cho người lao động.

Phạm Mai (tổng hơp)